काठमाडाैं । एउटी महिला निर्माण व्यवसायिक जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा जोडिनु आफैंमा एउटा चुनौति थियाे । सुकीर्ति शर्माले त्यो चुनौतिलाई एकदिन अवसरको रुपमा परिणत गर्ने प्रण गरिन् । आज दुई दशक लामो व्यवसायिक करियरबाट पछाडी फर्केर हेर्दा सुकीर्तिलाइ हरेक चुनौतिको समाना गर्दै आज सफल भएकोमा गर्व महसुस हुन्छ ।
बैंकको जागिरे जीवन छोडेर आफैंमा निर्माण कम्पनी खोल्ने उनको सपना र सफल कम्पनीको बनाउने उनको लगनशीलताले आज उनलाई थप उर्जा भरिदिएको छ । एउटा महिलाको नेतृत्वले ‘वि विल्ड कन्ट्रक्सन’ जस्तो निर्माण कम्पनीलाई आज एउटा उत्कृष्ट कम्पनीको रुपमा चिनाउन सक्नु उनको क्षमता र लगानीशीलता र आँटले मात्र हो ।
सरल जिन्दगी छाडेर चुनौतिको पहाड चढ्न खोज्नु उनको आँट हो, पहाड चढ्न र झर्न दुबै कठिन हुने गर्छ शर्माले चुनौतिको पहाड उकाली र ओराली दुबै झर्ने निधो गरिन् । उनले कम्पनीलाई यहाँसम्म ल्याउनका लागि कहिले उकाली चढिन् कहिले ओरालो झरिन् । हिम्मत हारिनन्, त्यहि जितले आज उनलाई सफलताको मार्गमा ल्याएको छ ।
आज उनले निर्माण गरेको ‘वि विल्ड कन्ट्रसनमा उनको यात्रा, चुनौति, भोगाई र कम्पनीको विधि आयामका बारेमा कर्पाेरेट समाचारले उनकाे जीवनका उतार चढाबलाइ खोतल्ने प्रयास गरेकाे छ ।
बैंकको सजिलो जागिर छोडेर वि विल्डि कन्ट्रक्सन निर्माण कम्पनी बनाउन किन रहर गर्नु भयो ?
हरेक मान्छेको एउटा सपना हुन्छ । मेरो सपना एकदिन ठुलो निर्माण कन्ट्रक्सन हाँक्न सक्ने बन्छु भन्ने थियो । त्यहि अनुसार मैले आफ्नो पढाईलाई इन्जिनियरिङ पेशामा होमिए । मेरो पढाई निकै राम्रो थियो, राम्रो वातावरणमा अध्ययन गर्ने अवसरलाई मैले सदुपयोग गरे । पढाइसँगै मैले बैंकको जागिर सुरु गरे, इन्जिनियरिङकै रुपमा । ९ वर्ष बैंकको इन्जिनियरिङले मेरो पेशालाई थप खारिन र सिक्न पाए । बैंकको विभिन्न शाखाहरुको निर्माण कन्ट्रक्सन जस्ता क्षेत्रहरुमा आफ्नो दक्षता देखाउन सके । तर मलाई बाँधिएर बस्न मेरो मनले दिएन, सपनाले पछ्याइरह्यो ।
मेरो मनले भन्थ्यो अरुभन्दा फरक हुनुपर्छ भनेर त्यहि भएर केही फरक गर्न चाहान्थे, मैले वि विल्ड कन्ट्रक्सन खोले यो मेरो सपना थियो । जसको लिड स्वयम् मैले गरिरहेको छु। आज यो कम्पनीलाई मैले नेतृत्व गरे पनि यसमा सबैले साथ दिनु भएको छ,कर्मचारी, इन्जिनियर साथीहरु,घर परिवार आफन्त सबैको साथ र मायाले आज म यो स्थानमा छु ।
निर्माण कम्पनी जस्तो चुनौतिको क्षेत्र, त्यसमा पनि एउटा महिलाको नेतृत्वमा हुँदा कतिको सहज महसुस गर्नुहुन्छ ?
महिला उद्यमी भएर अघि बढ्दा कन्स्ट्रक्सन क्षेत्र भनेको शक्तिशाली हो भन्ने लाग्छ । तर, यो क्षेत्रमा छोरी मान्छेलाई अगाडि बढ्ना चुनौतीहरु पनि बराबर जस्तै छन् । समाजिक रुपबाट कँही न कतै पुरुष सरह हेर्ने गरेको पाईंदैन, छोराले सुरु गरेको विजनेशलाई जत्तिनै महत्व, साथ सहयोग छोरीले गरेकोमा दिने गरेको पाईंदैन । छोरीले विजनेश गर्छु भन्दा अर्थकै कुराम पनि हत्तपत्त पत्याएको देखिँदैन जति एक पुरुषलाई भरोसा गरेको पाइन्छ । सुरु सुरुमा छोरी मान्छेलाई यत्रो प्रोजेक्ट दिने र भन्थे पहिलो पटक आउनेहरुले, अब त्यो अवस्था अहिले छैन्, धेरै त चिनेकै व्यत्ति मार्फत आउनुहुन्छ । हामीले गरेको कामले नै पुष्टि गरेको छ । जेन्डर बायस्ड भएर हेर्ने दृष्टिमा सुधार भैदिए हुन्थ्यो भन्ने लाग्छ । मैले पाउने प्रोजेक्ट मेरो अनुभव र कामका आधारमा आउने हो ।
मेरो काम प्रतिको लगाव, सुपरभिजन, क्वालिटी, आफ्नै डिजाइनलगायतका कारणले पनि भेदभाव गर्नुहुँदैन । महिला रहिछ भन्ने बाँकी कामको रुपमा आउने प्रतिक्रिया सकारात्मक छन् । हामीले काममा गुणस्तर, कामदारको सेफ्टीमा कुनै सम्झौता गर्दैनौ । त्यस्तै डिजाइनमा पनि कुनै प्रकारले कमी हुन दिँदैनौ । पाँच महिना लाग्ने डिजाइन पूरा गर्न बरु हामी १२ महिना लगाउँछौं तर, कुनै कम्प्रोमाइज गर्दैनौ । त्यसैले हाम्रो डिजाइनहरु आइकोनिक हुन्छन् । राम्रो क्वालिटीका सामान प्रयोग गर्छौं, साना साना चिजमा हामी ध्यान दिन्र्छौं, चाहे पैसाकै कुरा किन नहोस हामी काम गर्ने हिसाबले होइन व्यक्तिगत सम्बन्ध बनाउँदै अघि बढ्छौ र हर काममा पारदर्शीता कायम गछौं । यसैले पनि होला हाम्रो रिपिटेट ग्राहकबाटै धेरै छन् यही नै हाम्रो सफलताको कारण हो ।
अबको पाँच वर्ष पछाडी यो संस्थालाई कहाँ हेर्न चाहनु भएको छ ।
वि विल्ड कन्ट्रक्सन कम्पनी नेपालको पहिलो यस्तो निर्माण कम्पनी हो जसले इनोभेटिभ कुरा गर्न खोजीराखेका छौं, चाहे त्यो पूर्वाधार निर्माणमा होस् या नीतिगत सुधारको क्षेत्रमा नै किन नहोस् । नेपालमा पछिल्लो समय बहुतल्ले पार्किङको कन्सेप्ट विकास भैरहेको छ । त्यसका लागि मैले वडा वडामा आफैं पुगेर तल्लो लेबलबाटै बुझाउँदै हिँडेकी थिए । त्यसले गर्दा हाल सरकारी तवरबाटै राम्रो प्रतिक्रिया (रेस्पोन्स) पाइराखेका छौं ।
स्थानीय नगर विकास कोषमै पनि हामीले आफ्ना डिजाइनहरु पेश गरेर सरकारी तहमै बहुतल्ले पार्किङ निर्माणको अवधारणालाई पुर्याउने छौं । हामीले सिस्टममा जान पहल गरेका हौं सरकारले पनि हाम्रा विचार सुनेर अनुमति दिएको थियो । अरु निर्माण कम्पनीले भवन निर्माणका पुरानौ ढाचाँमा काम गरिरहँदा हामी यो क्षेत्रमा इनोभेटिभ निर्माणलाई लिएर अघि लागेका छौं । हाम्रो ‘वि विल्ड इन्टरप्राइजेज’ पनि छ । त्यहाँबाट हामीले नयाँ नयाँ निर्माण मेसिनहरु नेपालमा भित्र्याउँछौं । ‘वि विल्ड इन्टरप्राइजेज’ ले कम कच्चा पदार्थबाट उत्पादकत्व बढाउने ‘वि मिक्स’ मेसिन प्रयोग गरिराखेका छौं । विल्डिङ र पुल निर्माणमा यसको प्रयोग भैरहेको छ ।
यस्तै सेवा क्षेत्रका फोहोर व्यवस्थापनका लागि पनि चाइनिज कम्पनीसँग आवद्ध छौं भने फोन पेबाट चल्ने भेन्डिङ मेसिङका कार्य पनि गर्दै आएका छौं । यस्ता धेरै खालको इनोभेटिभ मेसिनहरु वि विल्ड इन्टरप्राइजेजले आयात गदै आएको छ । नेपालमा निर्माण क्षेत्रमा केही इनोभेसन नै भएकै छैन भन्ने मलाइ लाग्छ । पाँच वर्षमा पूर्वाधार निर्माणमा नयाँपन दिने लक्ष्य राखेका छौं । सरकारको नीतिगत पोलेसिका कारण गाह्रो त छ तर, प्रयास हामीले गछौं नयाँपन दिने ।
विकास खर्च नहुँदा निर्माण क्षेत्र सुस्ताएको समय छ, आर्थिक मन्दीको प्रभाव कत्तिको परेको छ ?
अहिले पहिलेको जस्तो काम भइरहेको छैन । आर्थिक मन्दीको असर हामीलाई पनि परेको छ । कन्ट्याक्टहरु पहिलेको जस्तो धेरै आइराखेका छैनन् । सरकारले पनि महिला उद्यमीको लागि सहयोग गरेर साथ दिने हो भने राम्रो हुने थियो भन्ने अपेक्षा छ ।
देशमा दक्ष जनशक्तिको अभाव छ भन्ने सुनिदै आएको विषय भयो निर्माण क्षेत्रमा समस्या कत्तिको छ ?
यो क्षेत्रमा दक्ष जनशक्ति पाउन धेरै गाह्रो छ, त्यसमा हामी अछुतो छैनौ । हामी कामदारको तलब बढाएर, उहाँहरुको परिवारको लागि हेरेर हुन्छकि, तालिम प्रदान गरेर जसरी पनि दक्ष बनाउन पहल गरिराखेका छौं । जब काम उहाँहरुले राम्ररी काम सिक्नुहुन्छ त्यसपछि बाहिरिनु हुन्छ । कि विदेश जाने कि अर्को ठाउँमा जाने कामदार बाहिर जाने समस्याले निर्माण क्षेत्र अछुतो छैन । यो कुराले हामीलाई नि असर गरिराखेको छ ।
निर्माण क्षेत्रलाई चलायमान गर्न सरकारले के गर्नुपर्ला ?
हामीले विश्वका जुनै पनि देशको विकासको इतिहास हेरौँ त्यहाँ निजी क्षेत्रको विकासमा सरकारले टन्नै लगानी गरेको छ । प्राइभेट सेक्टरलाई सरकारले सहयोग नगरी कुनै पनि देश अगाडी बढेकै छैन । नेपालमा पनि सरकारले निजी क्षेत्रमा लगानी गर्नै पर्छ । यो निर्माण क्षेत्रमा पनि निर्माण व्यवसायीलाई कम्तीमा पनि सरकारले भुक्तानी समयमै दिएर मनोबल बढाइदिनु पर्याे । अहिले सरकारले समयमै भूक्तानी नगर्दा एक त बजारमा पैसा आएको छैन, अर्को व्यवसायीहरुको कतिपय प्रोजेक्ट अधुरै अड्किराखेको छ । बैंकले कतिपय व्यवसायीलाई ऋण समेत पत्याउन छाडेको गुनासो गर्दैछन् । सरकारको नीति देखि व्यवहार सम्मले अहिले निर्माण व्यवसायीलाई असजिलो भैराखेको छ ।
बैंकले निर्माण निर्माण व्यवसायीलाई ऋण दिने व्यवस्था कस्तो छ ? यसले कस्तो असर गर्छ ?
कुरा ऋण लिने मात्रै होइन, व्यवसायीको एउटा प्रोजेक्ट अड्किँदा उसको म्यानपावर, लजिस्टिक देखि कत्ति कुरा रोकिएको हुन्छ । तपाईंले कन्ट्याक्टरको तर्फबाट सोच्नु भयो भने ठूलो प्रोजेक्ट रोकिएको छ भने, त्यो व्यवसायीले मनोवैज्ञानिक तनावले पनि अर्को प्रोजेक्टका लागि ठूलो ऋण लिने जोखिम मोल्न सक्दैन । सरकारले पेमेन्टको विषयमा सधैं अड्काएर राख्न हुँदैन ।
काम गरेपछि भुक्तानी समयमै दिने नीतिगत व्यवस्था गरेरै अघि बढ्ने हो र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले पनि सहज निश्चित मापद्दण्ड पूरा भएपछि रुपमा रुपमा वित्तीय व्यवस्थापनमा सहजता तुल्याउने हो भने भुक्तानी समयमै नपाउने र विकास निर्माणका काम रोकिने समस्याको केही हदसम्म समाधान हुन्छ भन्ने लाग्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्