काठमाडौं । नेपालको कृषि क्षेत्रमा कुखुरापालन (पोल्ट्री) व्यवसायको योगदान बढ्दै गएको छ। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सार्वजनिक गरेको ‘नेपाल व्यावसायिक कुखुरापालन सर्वेक्षण २०८१/८२’ अनुसार यस क्षेत्रले वार्षिक ६० अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको आर्थिक योगदान पुऱ्याएको छ ।
ब्रोइलर कुखुराको बर्चस्व
तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा वार्षिक करिब ११ करोड ७१ लाख ब्रोइलर कुखुरा पाल्ने गरिएको छ, जसमध्ये १० करोडभन्दा बढी कुखुरा बजारमा बिक्री हुन्छन् । यसबाट मात्रै ५७ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँको कारोबार हुने गरेको छ । देशभर वार्षिक कुल २५ करोड ८६ लाख केजी मासु उत्पादन हुने गरेको सर्वेक्षणले देखाएको छ ।
बागमती प्रदेश पहिलो स्थानमा
उत्पादन र आम्दानी दुवै हिसाबले बागमती प्रदेश नेपालकै अग्रणी स्थानमा देखिएको छ। बागमतीमा मात्रै वार्षिक ९ करोड ३९ लाख केजी मासु उत्पादन हुन्छ, जसको बजार मूल्य करिब २१ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ छ । कोइलर र गिरिराज जातका कुखुराबाट पनि देशभर १ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँको आम्दानी भइरहेको छ ।
मूल्यमा प्रादेशिक असमानता
भौगोलिक अवस्थिति र ढुवानी लागतका कारण कुखुराको मासुको मूल्यमा प्रदेशअनुसार ठूलो भिन्नता पाइएको छ । सबैभन्दा महँगो कर्णाली प्रदेशमा छ । यहाँ औसत एक केजी मासुको मूल्य २७८ रुपैयाँ पर्ने सर्वेक्षणले देखाएको छ । तर, सबैभन्दा सस्तो मधेश प्रदेशमा रहेको छ । यहाँ औसत १९२ रुपैयाँमै प्रति केजी मासु उपभोक्ताले पाउँछन् ।
चुनौती र जोखिम
व्यावसायिक सफलताका बाबजुद यस क्षेत्रमा जोखिम पनि उत्तिकै छ। सर्वेक्षणका अनुसार पालिएका कुल कुखुरामध्ये १०.४ प्रतिशत (करिब १ करोड २२ लाख) कुखुराको मृत्यु हुने गरेको छ । रोगव्याधि र उचित व्यवस्थापनको अभावलाई यसको मुख्य कारण मानिएको छ । सामान्यतया एउटा ब्रोइलर कुखुरालाई ४३.७ दिन पालेर २.६ केजी तौल पुगेपछि बिक्री गर्ने गरिएको छ ।
यो तथ्याङ्कले नेपालको ग्रामीण तथा सहरी क्षेत्रमा स्वरोजगारी र आयआर्जनका लागि कुखुरापालन व्यवसाय एक भरपर्दो आधार बनेको देखाउँछ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्