काठमाडाैं । अढाई दशकभन्दा लामो समयदेखि रसायन तथा मेडिकल इक्युपमेन्ट व्यवसायमा आवद्ध भक्त बहादुर हमाल रसायन तथा मेडिकल आपूर्तिकर्ता संघ नेपाल (केमसन)का अध्यक्ष साथै नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ को कार्यकारिणी सदस्य तथा स्वास्थ तथा बिपद व्यवस्थापन समिति सभापति समेत हुन् । यतिबेला उनकै नेतृत्वमा यही फागुन १५ गतेदेखि १७ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा आठौंं ८औं नेपाल ‘मेडिकल एण्ड ल्याब एक्स्पो २०२५’ आयोजना हुँदै छ । मेलाको तयारी र मेडिकल सामाग्री आपूर्ति गर्नुपर्दाको झन्झट र सरकारको नीतिलाई केन्द्रितगरी कर्पोरेस समाचारका लागि हमालसँग गरिएको कुराकानीको अंशः
आगामी फागुन १५ देखि १७ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा हुन लागेको ८औं नेपाल मेडिकल एण्ड ल्याब एक्स्पो २०२५को मुख्य उद्देश्य के हो?
नेपाल मेडिकल एण्ड ल्याब एक्स्पो २०२५को मुख्य उद्देश्य स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा आवश्यक पर्ने अत्याधुनिक उपकरण, प्रविधि तथा सेवाहरूलाई एकैथलोमा प्रदर्शन गर्नु हो। यो एक्स्पोले मेडिकल आपूर्ति, ल्याब टेक्नोलोजी, फार्मास्युटिकल उत्पादन र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा आवद्ध कम्पनीहरू, आपूर्तिकर्ता, चिकित्सक तथा अनुसन्धानकर्ताहरूलाई एकअर्कासँग जोड्ने प्लेटफर्म प्रदान गर्छ। साथै, यसले नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधार गर्न नवीनतम प्रविधि भित्र्याउने अवसर पनि दिन्छ ।
नेपालमा मेडिकल सामाग्री तथा ल्याब उपकरण आपूर्तिको वर्तमान अवस्था कस्तो छ?
हाल नेपालमा मेडिकल सामाग्री तथा ल्याब उपकरण आपूर्तिको अवस्था क्रमशः सुधारोन्मुख छ। विगतमा धेरैजसो उपकरण तथा सामाग्री विदेशबाट आयात गरिन्थ्यो, तर अहिले केही स्थानीय उत्पादन पनि हुन थालेको छ। सरकारी तथा निजी क्षेत्रको सहकार्यमा स्वास्थ्य पूर्वाधार मजबुत बनाउने प्रयास भइरहेको छ। तर, अझै पनि धेरै प्रविधिहरू महँगा छन्, र नेपालमा तिनको पहुँच सहज बनाउन नीति निर्माण स्तरमा सुधार आवश्यक छ ।
एक्स्पोले नेपालमा मेडिकल उपकरण आपूर्तिमा कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ ?
यो एक्स्पोले नेपाली बजारमा नयाँ प्रविधिहरू भिर्याउने स्वदेशी तथा विदेशी व्यवसायीहरूबीच सहकार्यको अवसर सिर्जना गर्ने र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा नवप्रवर्तनलाई प्रवद्र्धन गर्नेछ । यस एक्स्पोबाट आयातकर्ताहरूलाई नयाँ प्रविधि तथा उपकरणबारे जानकारी प्राप्त हुनेछ, जसले गर्दा स्वास्थ्य सेवा सहज र प्रभावकारी बनाउने अवसर मिल्नेछ। साथै, नीति निर्माताहरूलाई समेत मेडिकल उपकरण आपूर्तिको वर्तमान अवस्थाबारे बुझ्न मद्दत पुग्नेछ ।
हाल मेडिकल सामाग्री आपूर्तिमा देखिएका प्रमुख चुनौतीहरू के–के हुन् ?
नेपालमा मेडिकल सामाग्री आपूर्तिमा विभिन्न चुनौतीहरू छन् । मेडिकल उपकरण तथा औषधिको आपूर्तिमा सरकारको नीति कहिलेकाहीं अस्पष्ट तथा जटिल हुन्छ, साथै अत्यावश्यक मेडिकल उपकरणहरूमा उच्च कर तथा भन्सार शुल्क लगाइने भएकाले मूल्य वृद्धिको समस्या देखिन्छ । यसका समाधानका लागि संघले मेडिकल सामाग्री आपूर्तिसम्बन्धी नीति सुधारका लागि सरकारसँग समन्वय गरिरहेको छ। हामी गुणस्तर कायम गर्ने मापदण्ड निर्धारणका लागि सरोकारवाला निकायहरूसँग छलफल गर्दैछौं। साथै, स्वदेशमै उपकरण उत्पादन गर्न सकिने सम्भावनाहरू पहिचान गरेर लगानीकर्तालाई प्रोत्साहित गर्ने प्रयासमा छौं। कर तथा भन्सार दरमा सहुलियत दिन सरकारलाई सिफारिस गरिरहेका छौं ।
नेपाल मेडिकल एण्ड ल्याब एक्स्पो २०२५मा सहभागी व्यवसायी तथा सर्वसाधारणका लागि के सन्देश दिन चाहनुहुन्छ?
नेपाल मेडिकल एण्ड ल्याब एक्स्पो २०२५ स्वास्थ्य सेवा, अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तनका लागि महत्वपूर्ण मञ्च हो। यहाँ स्वदेशी तथा विदेशी कम्पनीहरूले आफ्ना नवीनतम प्रविधिहरू प्रदर्शन गर्नेछन्। स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रसँग जोडिएका सबैले यस अवसरलाई उपयोग गरी नयाँ प्रविधि बुझ्ने, व्यावसायिक साझेदारी गर्ने तथा नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीलाई बलियो बनाउन योगदान दिन म आग्रह गर्न चाहन्छु ।
हाल नेपालमा मेडिकल सामग्री तथा ल्याब उपकरणहरू कतिवटा देशबाट आयात गरिन्छ ?
नेपालमा मेडिकल सामग्री तथा ल्याब उपकरणहरू मुख्य रूपमा १० भन्दा बढी देशहरूबाट आयात गरिन्छ। प्रमुख आपूर्तिकर्ता देशहरूमा चीन, भारत, जर्मनी, अमेरिका, जापान, दक्षिण कोरिया, सिंगापुर, स्विजरल्याण्ड, इटाली, बेलायत आदि छन्। चीन र भारतबाट अधिकांश सामान्य उपकरण तथा उपभोग्य सामग्रीहरू आउँछन् भने, जर्मनी, अमेरिका, जापानजस्ता देशहरूबाट उच्च–प्रविधियुक्त मेडिकल उपकरण तथा अनुसन्धान सामग्रीहरू आयात गरिन्छ। पछिल्लो समय, नेपालले अन्य दक्षिण–पूर्वी एसियाली देशहरूबाट पनि मेडिकल सामग्री ल्याउन थालेको छ ।
नेपालमा मेडिकल सामग्रीको आयातमा निर्भरता घटाउन के सम्भावना छ?
नेपालमा मेडिकल सामग्रीको आयातमा निर्भरता घटाउनका लागि स्वदेशी उत्पादन क्षमताको विस्तार गर्न आवश्यक छ। अहिले नेपालमा केही औषधि तथा आधारभूत मेडिकल सामग्री उत्पादन भइरहे पनि, अत्याधुनिक उपकरणहरू उत्पादन गर्न अझै कठिनाइ छ। स्थानीय लगानीकर्ता तथा सरकारले मिलेर अनुसन्धान, प्रविधि हस्तान्तरण र उत्पादन क्षमता विस्तार गर्न सक्ने हो भने भविष्यमा नेपालमै केही महत्वपूर्ण मेडिकल सामग्रीहरू उत्पादन गर्न सम्भव हुनेछ। यसले आयातमा निर्भरता घटाएर स्वदेशी उद्योगलाई प्रवद्र्धन गर्नेछ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्