काठमाडौं । दशैंको लामो बिदापछि आजदेखि खुलेको शेयर बजारमा लगानीकर्ताको नजर परिसूचकको उतारचढावमा मात्रै सीमित छैन। दशैंअघि देखिएको वृद्धिले निरन्तरता पाउँछ कि पाउँदैन, बजारले नयाँ गति समात्छ कि पुनः दबाबमा पर्छ भन्ने चासो बढेको छ।
दशैंअघि नेप्से परिसूचक २ हजार ६३४.१७ विन्दुमा पुगेर बन्द भएको थियो। पछिल्ला कारोबारमा बजारले क्रमशः गति समात्ने प्रयास गरेको र कारोबार रकममा समेत केही सुधार देखिएको थियो। यसले बजारमा खरिद गर्ने पक्षको चासो पुनः बढ्न थालेको संकेत गर्छ। लामो बिदापछि लगानीकर्ताहरू बजारमा फर्किंदा यही मनोविज्ञानले सकारात्मक भूमिका खेल्न सक्छ।
बजार बढ्न सक्ने आधार के हुन्?
पहिलो, दशैंअघि देखिएको वृद्धिले बजारमा सुधारको सम्भावनालाई बल दिएको छ। लामो समयदेखि उतारचढाव भोगिरहेका लगानीकर्ताले बजारलाई निश्चित दिशामा अघि बढेको देख्न चाहे पनि लगातारको वृद्धिले मात्रै बजारको प्रवृत्ति परिवर्तन भएको पुष्टि गर्दैन। दशैंपछिका कारोबारमा परिसूचक बढ्दै जाँदा कारोबार रकमसमेत विस्तार भएमा बजारमा नयाँ खरिद चाप सिर्जना हुन सक्छ। त्यसले बजारलाई थप उचाइतर्फ लैजाने आधार तयार गर्न सक्छ।
दोस्रो, सूचीकृत कम्पनीहरूले घोषणा गरिरहेका लाभांशले बजारमा आकर्षण थप्न सक्छ। बैंक तथा वित्तीय संस्था, बीमा र अन्य क्षेत्रका कम्पनीहरूले लाभांश प्रस्ताव गर्ने तथा साधारण सभाबाट पारित गर्ने क्रमले लगानीकर्तालाई प्रतिफलको सम्भावना देखाउँछ। विशेषगरी दीर्घकालीन लगानी गर्नेहरूका लागि लाभांश दिने क्षमता भएका कम्पनी आकर्षक हुन सक्छन्। तर लाभांशको आकर्षणले मात्र शेयर मूल्य बढ्ने निश्चित हुँदैन। कम्पनीको आम्दानी, वित्तीय अवस्था र बजार मूल्यसँग प्रतिफलको तुलना पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
तेस्रो, धितोपत्र बोर्डले अघि सारेका नीतिगत पहल कार्यान्वयनमा आएमा बजार विस्तारमा सहयोग पुग्न सक्छ। संस्थागत लगानीको विस्तार, कारोबार प्रणालीमा सुधार र लगानीका विकल्प बढाउने नीतिले बजारलाई थप व्यवस्थित बनाउन सक्छन्।
बजारमा संस्थागत लगानीकर्ताको सहभागिता बढेमा कारोबारको गहिराइ र लगानी निर्णयको गुणस्तरमा सुधार आउने सम्भावना रहन्छ। यद्यपि यसको प्रभाव नीतिगत घोषणाभन्दा कार्यान्वयनको गति र प्रभावकारितामा निर्भर हुनेछ।
चौथो, बैंकिङ प्रणालीको तरलता, ब्याजदर र शेयर धितो कर्जाको अवस्थाले पनि बजारलाई प्रभाव पार्न सक्छ। लगानीका लागि कर्जा सहज हुने, ब्याजदर अनुकूल रहने र लगानीकर्ताको जोखिम लिने क्षमता बढ्ने अवस्था बनेमा बजारमा थप पुँजी प्रवेश गर्न सक्छ। तर उपलब्ध रकम अन्य क्षेत्रमा परिचालन भएमा वा लगानीकर्ताले जोखिम लिन नचाहेमा तरलता मात्रै बजार वृद्धिको पर्याप्त आधार बन्न सक्दैन।
दशैंपछिको पैसाले बजारमा गति थप्ला ?
दशैंमा भएको खर्चपछि बाँकी रहेको रकम शेयर बजारमा परिचालन हुन सक्ने सम्भावना पनि छ। कतिपय लगानीकर्ताले चाडपर्वअघि स्थगित गरेका लगानी निर्णयलाई पुनः अघि बढाउन सक्छन्। तर दशैंको खर्चपछि सबैसँग लगानीयोग्य रकम बढेको हुन्छ भन्ने होइन। त्यसैले बजारमा नयाँ पैसा प्रवेश गर्ने सम्भावनालाई सकारात्मक पक्षका रूपमा लिन सकिए पनि त्यसको प्रभाव कारोबारबाटै पुष्टि हुनुपर्नेछ।
यसका अतिरिक्त, दशैंपछि आर्थिक गतिविधि चलायमान हुँदै जाँदा निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास, उपभोग र लगानीमा सुधार आउन सके त्यसले सूचीकृत कम्पनीहरूको आम्दानीप्रतिको अपेक्षालाई बलियो बनाउन सक्छ। शेयर बजारले वर्तमान अवस्थासँगै भविष्यको सम्भावनालाई पनि मूल्यमा समेट्ने भएकाले अर्थतन्त्रमा सुधारको अपेक्षाले बजारलाई सकारात्मक बनाउन सक्छ।
विशेषगरी परिसूचक बढे पनि कारोबार रकम विस्तार हुन नसकेमा वृद्धिको आधार कमजोर हुन सक्छ। अर्कोतर्फ, कारोबार रकम बढ्दै जाँदा विभिन्न क्षेत्रका शेयरमा खरिद चाप देखिएमा बजारमा सुधारको सम्भावना बलियो हुन सक्छ।
अबको बजार कतातिर?
दशैंपछिको शेयर बजारका लागि अहिले तीनवटा सम्भावना देखिन्छन्। कारोबार रकम बढ्दै परिसूचकले अघिल्लो वृद्धिलाई निरन्तरता दिएमा बजारले सकारात्मक गति समात्न सक्छ। कारोबार रकम सामान्य रहँदा लगानीकर्ताले पर्ख र हेरको नीति अपनाएमा बजार केही समय सीमित दायरामा घुम्न सक्छ। त्यस्तै, बिक्री चाप बढेमा अघिल्लो वृद्धिको केही हिस्सा गुम्ने अवस्था पनि आउन सक्छ।
समग्रमा हेर्दा लाभांशको आकर्षण, कारोबार रकममा आएको सुधार, सम्भावित नयाँ लगानी र धितोपत्र बोर्डका नीतिगत पहलले बजारमा सकारात्मक सम्भावना सिर्जना गरेका छन्। तर त्यसलाई वास्तविक वृद्धिमा बदल्न लगानीकर्ताको विश्वास, कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था र अर्थतन्त्रको सुधार एकसाथ अघि बढ्नुपर्नेछ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्