स्मार्ट ग्रुपले नेपालको हस्पिटालिटी क्षेत्रमा गरेको लगानीलाई नेपालको अर्थतन्त्र चलायमानको रुपमा बुझन् सकिन्छ । यसले नेपालको आन्तरिक र बाह््य पर्यटनको भूमिकामा उलेख्ख योगदान पु¥याउँदै आएको छ । पछिल्लो समय स्मार्ट ग्रुपले पार्टी प्यालेस, होटल लगायत विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नो लगानीलाई विस्तारै गर्दै आइरहेको छ । आगामी रणनीति योजना र सम्भावनाका विषयमा स्मार्ट ग्रुप हस्पिटालिटीका अध्यक्ष सुरेश कार्कीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश ः
नेपालको होटल तथा पर्यटन उद्योगको वर्तमान अवस्था कस्तो छ? पछिल्लो समय पर्यटक आगमन, बसाइ अवधि र खर्चको प्रवृत्तिलाई कसरी विश्लेषण गर्नुहुन्छ?
नेपालको होटल उद्योग अहिले परिवर्तनको महत्वपूर्ण चरणमा छ। एकातर्फ पर्यटक आगमन निरन्तर बढिरहेको छ र औसत बसाइ अवधि पनि बढेर करिब १६ दिन पुगेको छ, जसले नेपालको पर्यटन सम्भावना अझै बलियो रहेको पुष्टि गर्छ। अर्कोतर्फ पर्यटकको औसत दैनिक खर्च घट्नु भने चिन्ताको विषय बनेको छ। यसले पर्यटकको संख्या बढे पनि उनीहरूबाट प्राप्त हुने आर्थिक लाभ अपेक्षाअनुसार बढ्न नसकेको देखाउँछ।
अब हाम्रो लक्ष्य पर्यटकको संख्या मात्र बढाउने होइन, उनीहरूले नेपालमा लामो समय बस्ने, विविध गतिविधिमा सहभागी हुने र बढी खर्च गर्ने वातावरण सिर्जना गर्नु हो। त्यसका लागि वेलनेस, लक्जरी, सांस्कृतिक तथा अनुभवमा आधारित पर्यटनलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ। होटल उद्योग पनि यही दिशामा अघि बढिरहेको छ।
होटल क्षेत्रमा बढ्दो लगानी र नयाँ होटलहरूको विस्तारलाई कसरी हेर्नुभएको छ?
नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डहरूको आगमनले हाम्रो पर्यटन उद्योगप्रति विश्व समुदायको विश्वास बढेको संकेत दिएको छ। रिट्ज–कार्लटन, वेस्टिनजस्ता ब्रान्ड नेपाल आउनु सामान्य कुरा होइन। यसले विदेशी लगानी आकर्षित गर्नुका साथै नेपालको सेवा स्तर पनि माथि उठाउनेछ। तर नयाँ होटलको द्रुत विस्तारसँगै प्रतिस्पर्धा पनि बढेको छ। यदि पर्यटकको गुणस्तर र खर्च बढाउन सकिएन भने मूल्य प्रतिस्पर्धाले व्यवसायलाई असर गर्न सक्छ। त्यसैले अब होटलहरूले मूल्य घटाएर होइन, सेवा, अनुभव, नवीनता र गुणस्तरमार्फत प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
अहिले होटल उद्योगले सामना गरिरहेका प्रमुख चुनौतीहरू के–के हुन्?
होटल उद्योगका चुनौतीहरू धेरै छन्। पहिलो, नेपाल आउने पर्यटकको खर्च कम हुनु। दोस्रो, अन्तर्राष्ट्रिय हवाई भाडा महँगो हुनु र नेपालको हवाई सुरक्षा सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय छवि अझै सुधार हुन नसक्नु। तेस्रो, दक्ष जनशक्तिको अभाव। अहिले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका होटलहरू थपिँदै जाँदा अनुभवी शेफ, होटल म्यानेजर, वेलनेस विशेषज्ञ लगायतका जनशक्तिको माग तीव्र रूपमा बढेको छ।
त्यसैगरी पर्यटन पूर्वाधार, सडक, विमानस्थल, सार्वजनिक सुविधा, फोहोर व्यवस्थापन तथा जलवायु परिवर्तनका असरले पनि उद्योगलाई चुनौती दिइरहेको छ। यी सबै विषयमा सरकार र निजी क्षेत्रबीच प्रभावकारी सहकार्य आवश्यक छ।
नेपालमा विदेशी पर्यटकको बसाइ अवधि र खर्च दुवै बढाउन के–कस्ता रणनीति अपनाउनुपर्छ?
नेपालसँग संसारकै उत्कृष्ट प्राकृतिक, सांस्कृतिक र आध्यात्मिक सम्पदा छ। तर हामीले यी सबैलाई एउटै पर्यटन अनुभवमा जोड्न सकेका छैनौं। लुम्बिनी, जनकपुर, पशुपतिनाथ, मुक्तिनाथजस्ता धार्मिक गन्तव्यलाई साहसिक तथा वेलनेस पर्यटनसँग जोडेर विशेष प्याकेज बनाउन सकिन्छ।
वेलनेस पर्यटन नेपालको सबैभन्दा ठूलो सम्भावना भएको क्षेत्र हो। योग, ध्यान, आयुर्वेद, प्राकृतिक उपचार र हिमाली वातावरणलाई विश्व बजारमा प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न सके उच्च खर्च गर्ने पर्यटक आकर्षित गर्न सकिन्छ। साथै, आन्तरिक पर्यटनलाई पनि वर्षभरि चलायमान बनाउन विशेष अभियान, सस्तो हवाई सेवा तथा विशेष छुटका कार्यक्रम आवश्यक छन्।
सरकारले पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि ल्याएका कार्यक्रम, ‘नेपाल वेलनेस वर्ष २०२७’ र चालु आर्थिक वर्षको बजेटलाई होटल उद्योगले कसरी मूल्याङ्कन गरेको छ? अझ कस्ता नीतिगत सुधार आवश्यक छन् ?
यसपटकको बजेट पर्यटनमैत्री देखिएको छ। सरकारले वेलनेस पर्यटनलाई प्राथमिकता दिएको छ, लक्जरी होटल निर्माणलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति ल्याएको छ, लुम्बिनी र जनकपुरजस्ता धार्मिक गन्तव्यको विकासमा बजेट छुट्याएको छ र नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
तर नीति घोषणा मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक छ। व्यवसाय दर्ता प्रक्रिया सहज बनाउने, एकद्वार प्रणाली लागू गर्ने, श्रम नीतिमा सुधार गर्ने, हवाई सुरक्षासम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय समस्या समाधान गर्ने र निजी क्षेत्रसँग सहकार्य बढाउने कामलाई सरकारले प्राथमिकता दिनुपर्छ।
कर प्रणाली, पर्यटन पूर्वाधार र विदेशी लगानीका हिसाबले सरकारले होटल उद्योगलाई अझ प्रतिस्पर्धी बनाउन के गर्नुपर्छ?
नेपालमा होटल व्यवसाय पूँजीमुखी क्षेत्र भएकाले सस्तो र दीर्घकालीन ऋण अत्यन्त आवश्यक हुन्छ। उच्च ब्याजदरले नयाँ परियोजना सञ्चालन गर्न कठिन बनाउँछ। त्यसैले रियायती ऋण, कर छुट तथा लगानीमैत्री नीति आवश्यक छ। त्यसैगरी हवाई इन्धनमा लाग्ने कर, विमानस्थल शुल्क तथा अन्य सेवा शुल्क घटाएर नेपाललाई क्षेत्रीय रूपमा प्रतिस्पर्धी बनाउन सकिन्छ। विदेशी लगानीकर्ताका लागि सरल स्वीकृति प्रक्रिया, कानुनी स्थायित्व र पूर्वाधार विकासले पनि ठूलो भूमिका खेल्नेछ।
होटल उद्योगले रोजगारी सिर्जना, दक्ष जनशक्ति विकास र नेपाली युवालाई आतिथ्य क्षेत्रमा आकर्षित गर्न कस्ता प्रयास गर्नुपर्छ?
होटल उद्योग नेपालको सबैभन्दा ठूलो रोजगारी सिर्जना गर्ने क्षेत्रमध्ये एक हो। नयाँ होटलसँगै हजारौं प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजगारी सिर्जना भइरहेको छ। तर अहिले दक्ष जनशक्तिको अभाव गम्भीर चुनौती बनेको छ।
हामीले होटल व्यवस्थापन शिक्षालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरअनुसार अद्यावधिक गर्नुपर्छ। उद्योग र शैक्षिक संस्थाबीच सहकार्य गरी इन्टर्नशिप, व्यावहारिक तालिम तथा करियर विकासका अवसर बढाउनुपर्छ। युवालाई राम्रो तलब, स्पष्ट करियर मार्ग र अन्तर्राष्ट्रिय अवसर उपलब्ध गराउन सके प्रतिभा विदेशिने क्रम पनि घटाउन सकिन्छ।
डिजिटल बुकिङ प्लेटफर्म, अनलाइन मार्केटिङ प्रणालीले होटल क्षेत्रमा कस्तो प्रभाव पारेको छ?
प्रविधिले होटल उद्योगलाई पूर्ण रूपमा परिवर्तन गरिरहेको छ। अहिले अधिकांश पर्यटकले अनलाइनमार्फत होटल खोज्ने, बुकिङ गर्ने र समीक्षा गर्ने गरेका छन्। त्यसैले होटलको प्रतिष्ठा अहिले डिजिटल प्लेटफर्ममै निर्माण हुने अवस्था छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ताले पाहुनाको रुचिअनुसार सेवा प्रदान गर्न, मूल्य निर्धारण गर्न, च्याटबोटमार्फत सेवा दिन तथा सञ्चालनलाई अझ प्रभावकारी बनाउन सहयोग गरिरहेको छ। हामी पनि प्रविधिमैत्री सेवामा लगानी गर्दै पाहुनालाई अझ व्यक्तिगत र सहज अनुभव दिने प्रयास गरिरहेका छौं।
दिगो पर्यटन, हरित होटल अभ्यास र स्थानीय समुदायसँगको सहकार्यलाई तपाईंको संस्थाले कसरी अघि बढाइरहेको छ?
हामी दिगोपनलाई व्यवसायको केन्द्रमा राखेर अघि बढिरहेका छौं। प्लास्टिकको प्रयोग घटाउने, ऊर्जा बचत गर्ने, स्थानीय किसानबाट खाद्यान्न खरिद गर्ने तथा स्थानीय समुदायसँग सहकार्य गरेर पर्यटन अनुभव विकास गर्ने हाम्रो प्राथमिकता हो।
यसले वातावरण संरक्षण मात्र होइन, स्थानीय अर्थतन्त्रलाई पनि बलियो बनाउँछ। आजका पर्यटक पनि वातावरणमैत्री र जिम्मेवार पर्यटनलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्।
नेपाललाई दक्षिण एसियाको अग्रणी पर्यटन गन्तव्य बनाउन सार्वजनिक–निजी साझेदारी, अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन, क्षेत्रीय विमानस्थल र ब्रान्डिङको भूमिका कत्तिको महत्वपूर्ण छ?
नेपाललाई विश्वस्तरमा स्थापित गर्न सरकारी प्रयास मात्र पर्याप्त हुँदैन। निजी क्षेत्रसँगको सहकार्य अपरिहार्य छ। पर्यटन पूर्वाधार, अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन खेलकुद, सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा क्षेत्रीय विमानस्थलहरूको प्रभावकारी सञ्चालनले पर्यटनलाई नयाँ उचाइमा पु¥याउन सक्छ।
हामीले ‘ब्रान्ड नेपाल’ लाई स्पष्ट पहिचान दिनुपर्छ। नेपालको शक्ति हिमाल मात्र होइन; वेलनेस, आध्यात्मिकता, संस्कृति, आतिथ्य र साहसिक पर्यटन पनि हो। यी सबैलाई एउटै ब्रान्डका रूपमा विश्व बजारमा प्रस्तुत गर्न सके नेपाल दक्षिण एसियाको प्रमुख पर्यटन गन्तव्य बन्न सक्छ।
आगामी पाँच वर्षमा नेपालको होटल तथा पर्यटन उद्योगलाई कहाँ देख्नुहुन्छ?
म निकै आशावादी छु। आगामी पाँच वर्षमा नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय लक्जरी ब्रान्डहरूको संख्या बढ्नेछ, वेलनेस पर्यटन मुख्य आकर्षण बन्नेछ र डिजिटल प्रविधिको प्रयोग व्यापक हुनेछ। यदि सरकारले पूर्वाधार, हवाई सम्पर्क, नीतिगत सुधार र ब्रान्डिङमा निरन्तर काम ग¥यो भने पर्यटन नेपालको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार बन्न सक्छ।
मेरो विश्वास छ, भविष्यमा नेपाल पर्यटकको संख्या मात्र होइन, उच्च खर्च गर्ने गुणस्तरीय पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गन्तव्यका रूपमा स्थापित हुनेछ। त्यसले होटल उद्योग, स्थानीय समुदाय र समग्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई दीर्घकालीन रूपमा लाभ पु¥याउनेछ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्