काठमाडौं । नेपाली मूलकी उद्यमी अरुणा अधिकारीले अमेरिकामा आधारित क्लिनिकल प्रविधि कम्पनी ‘काइरोसहेलिक्स’ स्थापना गरेकी छन्। कम्पनीले जीवन विज्ञान क्षेत्रमा क्लिनिकल ट्रायलबाट प्राप्त हुने ज्ञानलाई संकलन, एकीकृत र पुनः प्रयोग गर्न सकिने प्रविधिको विकास गरिरहेको छ।
क्लिनिकल ट्रायलका क्रममा ठूलो मात्रामा अनुसन्धान प्रोटोकल, प्रतिवेदन, सञ्चालनसम्बन्धी तथ्यांक तथा विशेषज्ञका निर्णयहरू उत्पादन हुन्छन्। तर, त्यस्ता महत्वपूर्ण ज्ञान विभिन्न प्रणालीमा विभाजित भएर रहने भएकाले अनुसन्धानकर्ता तथा संस्थाहरूले विगतका परीक्षणबाट प्रभावकारी रूपमा सिक्ने र त्यसबाट प्राप्त ज्ञानलाई भविष्यका अध्ययनमा प्रयोग गर्ने क्षमतामा सीमितता देखिने गरेको छ।
यही चुनौतीलाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यले काइरोसहेलिक्सले कृत्रिम बुद्धिमत्ता, तथ्यांकशास्त्र तथा प्रमाणमा आधारित प्रणालीको संयोजनमार्फत संचित क्लिनिकल ट्रायलसम्बन्धी ज्ञानलाई प्रयोगयोग्य बौद्धिक सूचनामा रूपान्तरण गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको प्रविधिगत दृष्टिकोणले मूल प्रमाणको संरक्षण र मानव निगरानीलाई विशेष प्राथमिकता दिएको छ। विशेषगरी नियमनको दायरामा रहेका तथा उच्च जोखिमयुक्त क्लिनिकल अनुसन्धानसँग सम्बन्धित निर्णयमा मानव निगरानीलाई महत्वपूर्ण मानिएको कम्पनीले जनाएको छ।
काइरोसहेलिक्सले हालसम्म २५ सदस्यीय टोली गठन गरिसकेको छ भने क्लिनिकल ट्रायलसम्बन्धी बौद्धिक प्रविधिको कार्यशील मञ्चसमेत विकास गरिसकेको छ। कम्पनीले अनुसन्धान सेवा संस्था तथा जैव प्रविधि कम्पनीहरूसँग व्यावसायिक सहकार्य पनि सुरु गरिसकेको जनाइएको छ। कम्पनीका अनुसार क्लिनिकल ट्रायल योजना, अनुसन्धान केन्द्र निर्धारण, कृत्रिम तथ्यांक तथा नियमनयुक्त कृत्रिम बुद्धिमत्तालगायतका क्षेत्रमा ११ वटा प्रारम्भिक पेटेन्ट आवेदनसमेत दर्ता गरिएको छ।
काइरोसहेलिक्सको अवधारणा अधिकारीको गणित, इन्जिनियरिङ, उद्यम प्रविधि तथा क्लिनिकल अनुसन्धान क्षेत्रको बहुआयामिक अनुभवबाट विकसित भएको हो। १६ वर्षको उमेरमा नेपालबाट अमेरिका पुगेकी अधिकारीले गणित र प्रविधिप्रतिको आफ्नो रुचिलाई निरन्तर अघि बढाउँदै विभिन्न क्षेत्रमा काम गरेकी थिइन्। यस क्रममा उनले क्लिनिकल अनुसन्धानका जटिलतासँग नजिकबाट परिचित हुने अवसर पाएकी थिइन्।
सन् २०२४ मा प्रविधि तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा गरेको कामका लागि अधिकारीलाई ‘फार्माभ्वाइस १००’ मा समेत सम्मान गरिएको थियो। उक्त सम्मानले प्रविधि र जीवन विज्ञान क्षेत्रको अन्तरसम्बन्धमा उनले पुर्याएको योगदानलाई थप उजागर गरेको छ। क्लिनिकल अनुसन्धान क्षेत्रमा काम गर्ने क्रममा अधिकारीले एउटा महत्वपूर्ण अन्तर पहिचान गरेकी थिइन्। क्लिनिकल ट्रायलले ‘के भयो’ भन्ने विषयलाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेख गरे पनि ‘किन गरियो’ भन्ने पछाडिको ज्ञान, तर्क र निर्णय प्रक्रियालाई भविष्यमा प्रभावकारी रूपमा पुनः प्रयोग गर्न सकिने गरी सधैँ अभिलेखीकरण नगरिने गरेको उनको निष्कर्ष थियो।
यही अन्तरलाई सम्बोधन गर्न काइरोसहेलिक्सले विभिन्न अध्ययन तथा क्लिनिकल ट्रायलबाट संचित ज्ञानलाई सुरक्षित राख्ने, एकअर्कासँग जोड्ने र त्यसबाट नयाँ निष्कर्ष निकाल्न सकिने प्रणाली विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको लक्ष्य क्लिनिकल अनुसन्धान संस्थाहरूलाई विगतका अध्ययनबाट प्राप्त ज्ञानलाई व्यवस्थित रूपमा भविष्यका अनुसन्धानमा प्रयोग गर्न सक्षम बनाउनु रहेको छ। यसमार्फत विगतका क्लिनिकल ट्रायलबाट प्राप्त ज्ञानलाई भविष्यका अध्ययनका लागि उपयोगी बौद्धिक सूचनामा रूपान्तरण गर्दै जीवन विज्ञान क्षेत्रलाई थप ज्ञानमा आधारित अनुसन्धान प्रणालीतर्फ अघि बढाउने कम्पनीको उद्देश्य छ। अधिकारीले काइरोसहेलिक्समार्फत क्लिनिकल अनुसन्धानको आगामी पुस्तामा योगदान पुर्याउने लक्ष्य लिएको जनाएकी छन्।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्